De grootschalige Russische invasie in Oekraïne heeft onmiskenbaar gevolgen voor Nederlandse ondernemers. De situatie is zeer onzeker, maar vooral de hoge gasprijs en een mogelijk tekort aan gas vormen een groot risico.
Daarnaast gaan de olieprijs en veel voedselprijzen omhoog. Ook de uitbreiding van het sanctiepakket tegen Rusland kunnen ondernemingen raken. Voor het Nederlandse bedrijfsleven zijn de gevolgen vermoedelijk het grootst voor de industrie, de bouw, de voedingsmiddelenindustrie en de landbouw. Dat melden Albert Jan Swart en David Bolscher van ABN Amro.
Hieronder volgt een toelichting op de belangrijkste risico’s: 1. Hoge gasprijs; 2. Risico op tekort aan gas; 3. Hoge prijzen voor andere grondstoffen; 4. Financiële sancties; 5. Handelssancties.
© Schlenger86 | Dreamstime
Foto ter illustratie: © Schlenger86 | Dreamstime
1. Hoge gasprijs
Rusland is een belangrijke leverancier van aardgas, olie, basismetalen, edelmetalen, meststoffen en granen. Door de escalatie van de politieke spanningen zijn de prijzen van deze grondstoffen sterk gestegen. De grondstoffen zijn nu nog beschikbaar, maar de premie die afnemers en handelaren moeten betalen om het risico op verdere prijsstijgingen af te dekken neemt toe. De markt prijst dus het risico op schaarste in en dat risico wordt vanwege de ontwikkelingen in de afgelopen dagen steeds groter geacht. De gasprijs is al maanden zeer hoog, ruim vier keer zo hoog als normaal. Nu de situatie in Oekraïne escaleert, loopt de gasprijs verder op.
2. Risico op tekort aan gas
Europa is zeer afhankelijk van Russisch gas en president Poetin heeft dus met de gaskraan een machtig drukmiddel in handen. Indien Rusland de gaskraan dichtdraait, zou de gasprijs verder kunnen stijgen naar zo’n 200 euro per MWh. Dit is ruim tien keer zo hoog als een jaar geleden.
In antwoord hierop zou Europa meer vloeibaar gas (LNG) kunnen importeren uit onder andere de Verenigde Staten, maar het aanbod is waarschijnlijk onvoldoende. Vooral komende winter zou een tekort aan gas kunnen ontstaan in Europa. Indien de situatie langer duurt, worden ook andere bedrijven geraakt, vooral indirect door een tekort aan toelevering van bijvoorbeeld chemicaliën, metaal of glas. Het betreft dan ook middelgrote en kleine ondernemingen in bijvoorbeeld de rubber- en kunststofproductindustrie, metaalproductindustrie, bouwmaterialenindustrie en de bouw.
Voor huishoudens en kleine ondernemingen zou de Nederlandse overheid in geval van nood extra Gronings gas kunnen oppompen, wat de prijs voor deze afnemers zou kunnen drukken. De gaswinning in Groningen is zeer omstreden, maar minister Jetten voor Klimaat en Energie sluit deze mogelijkheid niet geheel uit, zo zei hij in januari in de Tweede Kamer.
3. Hoge prijzen voor andere grondstoffen
Door de escalatie lopen ook de prijzen van andere grondstoffen op. De hogere olieprijs kan leiden tot hogere brandstofprijzen. In de sector Transport & Logistiek kunnen de meeste ondernemingen hogere brandstofkosten doorberekenen aan hun opdrachtgevers op basis van een brandstofclausule. Een hogere olieprijs is echter slecht nieuws voor luchtvaartmaatschappijen omdat de vraag naar vliegtickets meestal afneemt als de tickets duurder worden.
4. Financiële sancties
De Europese Unie (EU) en de VS zullen met zwaardere sancties komen. Zij passen daarbij het concept van de ‘escalatieladder’ toe, waarbij de sancties steeds iets worden aangescherpt wanneer het conflict verder escaleert. Indien direct alle mogelijke sancties zouden worden getroffen, zouden de Westerse mogendheden snel hun kruit verschieten. Het risico bestaat overigens ook dat Rusland als vergelding de gaskraan dichtdraait.
5. Handelssancties
Vooralsnog zijn weinig handelssancties getroffen, behalve dan tegen de door Rusland als onafhankelijk erkende volksrepublieken in het oosten van Oekraïne. Afgezien van olie en gas is de directe handel met Rusland beperkt. Nederland voert vooral een kleine hoeveelheid metalen en industriële producten in. Jaarlijks voert Nederland voor ruim 6 miljard euro aan goederen uit naar Rusland, goed voor zo’n 1,5 procent van onze totale export.
De Rotterdamse haven kan ook gevolgen ondervinden van nieuwe sancties tegen Rusland. Van de overslag in steenkool en olieproducten in de haven is 20 procent gerelateerd aan Rusland, zo meldt het Havenbedrijf. Daarnaast is 13 procent van de totale goederenoverslag gerelateerd aan Rusland. Bij ruwe olie gaat het zelfs om 30 procent. Het havenbedrijf stelt dat er uit andere landen kan worden ingevoerd, wanneer de import uit Rusland aan banden wordt gelegd. Dit kan leiden tot verstoringen in de toevoer van grondstoffen en producten. Zulke verstoringen kunnen ervoor zorgen dat de tekorten en prijzen van grondstoffen verder stijgen.
Bron: ABN Amro
