De milieulast van de beddenbranche ligt onder een vergrootglas. Jaarlijks belanden er in Nederland 1,2 miljoen matrassen in het afvalsysteem - een tempo van één matras per 23 seconden. Hoewel de sector stappen zet richting circulariteit, gaat momenteel bijna de helft van deze berg nog altijd letterlijk in rook op. Voor de vakhandel en producenten ligt er een schone taak: de consument opvoeden en het schuimverbruik reduceren. Dat meldt De Volkskrant.
© Matras Recycling Nederland
De cijfers zijn confronterend. Hoewel Matras Recycling Nederland (MRN) meldt dat in 2024 circa 55 procent van de matrassen werd gerecycled, blijft het restant eindigen in verbrandingsovens. De grootste boosdoener in dit proces is niet alleen de logistiek, maar vooral de samenstelling van het product en de staat waarin het wordt ingeleverd.
De impact van polyurethaan
Uit onderzoek blijkt dat de materiaalkeuze de doorslag geeft bij de ecologische voetafdruk. Portugese wetenschappers concludeerden al in een levenscyclusanalyse dat schuimmatrassen significant belastender zijn voor het milieu dan varianten met pocketvering. De boosdoener is polyurethaan, een aardolieproduct dat de basis vormt voor het meeste matrasschuim.
RIVM-onderzoeker Frieke Heens wijst in De Volkskrant op de beperkingen van de huidige recycling: „Wel kan van afgedankt schuim een nieuw materiaal gemaakt worden, door het te versnipperen en vervolgens met een bindmiddel te mengen." Echter, de vraag naar dergelijke toepassingen, zoals ondervloeren voor speeltuinen, is ontoereikend om de volledige afvalstroom te verwerken.
'Hou 'm droog'
Een cruciaal knelpunt voor de recyclinggraad is vocht en vuil. Zodra een matras nat wordt, bijvoorbeeld door regen tijdens het aanbieden als grofvuil, is recycling technisch onmogelijk en rest enkel verbranding. De sector voert daarom campagne met het devies 'Hou 'm droog'.
Hier ligt een directe rol voor de retailer. Sinds de invoering van de Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid (UPV) zijn verkopers wettelijk verplicht om de recycling naar minstens 75 procent te tillen in 2028. Een gratis retourservice bij levering van een nieuw matras is volgens experts een essentieel instrument. Het garandeert niet alleen een schone stroom naar de verwerker, maar is volgens RIVM-onderzoeker Natascha Spanbroek ook „een signaal dat de producent duurzaamheid serieus neemt".
Toekomst van het assortiment
De branche zoekt inmiddels naarstig naar alternatieven. Volledig circulaire matrassen van polyester winnen terrein, al hangt daar vaak een hoger prijskaartje aan en vergt de productie van nieuw polyester nog altijd aanzienlijke CO2-uitstoot.
Duurzaamheidsdeskundigen adviseren de branche en consument om voorlopig in te zetten op levensduurverlenging. „Hoe langer een matras meegaat, hoe duurzamer", stelt Maaike Weber (TU Delft). Voor de productontwikkeling in de nabije toekomst wordt gekeken naar modulaire matrassen - waarbij versleten lagen individueel vervangen kunnen worden - en het structureel verlagen van de schuimdichtheid om de totale milieulast te drukken.
Bron: De Volkskrant
