De Nederlandse winkelstraat heeft in het eerste kwartaal van 2026 een pas op de plaats gemaakt. Het aantal passanten daalde gemiddeld met 2,3% ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Vooral middelgrote en kleine steden voelen de pijn, terwijl de consument zijn winkelbezoek steeds bewuster plant op rustigere momenten. Dat blijkt uit de nieuwste kwartaalcijfers van RMC.
© Shopping Amsterdam © Hpbfotos | Dreamstime.com | Dreamstime
Na een periode waarin de fysieke winkelstraat tekenen van herstel toonde, lijkt de consument begin 2026 de rem te hebben ingetrapt. De daling wordt veroorzaakt door een optelsom van factoren: onstuimig weekendweer, veranderend consumentengedrag en een flinke deuk in het consumentenvertrouwen.
Middelgrote en kleine steden hardst geraakt
Hoewel de bezoekersaantallen over de gehele linie dalen, zijn de verschillen per type stad aanzienlijk. De grote steden (G4 en grote provinciesteden) wisten de schade te beperken tot een verlies van 1%. Middelgrote steden zagen de drukte echter met 3% afnemen, terwijl de kleine steden een daling van maar liefst 4% lieten zien.
Februari was de absolute dieptepunt van het kwartaal; het was in die maand gemiddeld 5,8% rustiger dan een jaar eerder. Maart was daarentegen de drukste maand, met zaterdag 28 maart als uitschieter dankzij zonnig lenteweer.
Het 'nieuwe' winkelen: Minder piekdrukte op zaterdag
Een opvallende trend die zich dit kwartaal versterkt doorzet, is de spreiding van het bezoek over de week. De traditionele piekdrukte op zaterdag neemt af, terwijl maandag en woensdag juist aan populariteit winnen.
Volgens onderzoek van Motivaction kiest inmiddels twee derde van de consumenten er bewust voor om de zaterdagdrukte te mijden. "De consument plant zijn bezoek bewuster en mijdt de massa," concludeert Kevin Miley (Sales & Accountmanagement). Dit maakt de winkelstraat voor retailers minder voorspelbaar, maar biedt ook kansen voor een betere spreiding van personele bezetting.
Weer en economisch sentiment drukken de stemming
Retailers hadden dit kwartaal niet alleen te kampen met veranderend gedrag, maar ook met de elementen. Het aantal neerslagmillimeters in het weekend lag driemaal hoger dan vorig jaar (2,2 mm tegenover 0,7 mm), waardoor de belangrijkste winkeldagen letterlijk in het water vielen.
Daarnaast speelt het dalende consumentenvertrouwen de sector parten. CBS-cijfers uit maart laten de grootste daling in bijna vier jaar zien. Het negatieve oordeel over het economisch klimaat vertaalt zich direct in een lagere koopbereidheid, waardoor de consument voorzichtiger is geworden met uitgaven.
Relevantie blijft, voorspelbaarheid verdwijnt
Ondanks de moeizame start van het jaar is er geen reden voor paniek. De bezoekersaantallen liggen nog altijd boven het niveau van begin 2024. De fysieke winkelstraat blijft relevant, maar de dynamiek verandert definitief. Voor retailers, gemeenten en vastgoedeigenaren ligt de uitdaging in het inspelen op deze 'bewuste shopper' die niet langer automatisch op zaterdagmiddag de stad in trekt, maar kiest voor gemak, rust en gerichte aankopen op doordeweekse dagen.
Bron: RMC
