Slaaponderzoek levert waardevolle inzichten op in gezondheid, maar blijft kostbaar, tijdrovend en technisch uitdagend. Onderzoekers van het Donders Instituut voor hersenwetenschappen in Nijmegen hebben daarom een nieuwe methode ontwikkeld om beter inzicht te krijgen in slaap, met name de moeilijk te bestuderen REM-fase.
© Tero Vesalainen | Dreamstime
In een compacte onderzoeksruimte staat een grote MRI-scanner centraal, waarmee hersenactiviteit tijdens slaap wordt gemeten. In combinatie met een EEG-cap, die elektrische signalen in de hersenen registreert, kunnen onderzoekers zien welke hersengebieden actief zijn en met elkaar communiceren. Toch vormt de onderzoeksopstelling een duidelijke beperking. "Het is moeilijk om in een scanner in slaap te vallen, en nog moeilijker om lang te blijven slapen", aldus slaaponderzoeker Mariana Pereira.
De omstandigheden in de scanner zijn verre van comfortabel. Deelnemers liggen stil in een smalle ruimte, met hun hoofd gefixeerd om meetfouten te voorkomen. "We plakken het hoofd losjes vast met tape. Zo voelen deelnemers het meteen als ze bewegen, wat de beweging vermindert", legt Pereira uit. Daarbij komt het luide, ritmische geluid van de scanner, wat slapen extra bemoeilijkt.
Toch biedt MRI belangrijke voordelen. "Het mooie van MRI-technieken is dat we onder andere naar de hoeveelheid bloed kunnen kijken. We nemen aan dat hersengebieden met meer bloedtoevoer actiever zijn. Zo kunnen we, samen met EEG, zien welke hersengebieden actief zijn en met elkaar praten als mensen slapen."
Om het probleem van beperkte REM-slaapobservaties aan te pakken, selecteerden de onderzoekers deelnemers die gemakkelijk in slaap vallen en op hun rug kunnen slapen. Daarnaast werden zij vooraf blootgesteld aan MRI-geluiden om gewenning te bevorderen. "Onze oplossing was om het MRI-geluid op te nemen en deelnemers dat een week van tevoren te laten beluisteren."
Van de 74 deelnemers bereikten uiteindelijk 18 personen de REM-slaap in de MRI-scanner. "Van zo'n veertig procent van de mensen die sliepen in het lab hebben we dus bruikbare resultaten. Dat lijkt niet veel, maar is in slaaponderzoek best een doorbraak."
Hoewel de analyse nog loopt, richt het onderzoek zich onder meer op communicatie tussen hersengebieden tijdens REM-slaap. Over dromen blijft nog veel onbekend. "Er zijn vooral veel theorieën over", zegt Pereira, die toevoegt: "Als dromen geen functie hadden, zou evolutie ze waarschijnlijk hebben geëlimineerd."
De studie onderstreept ook de hoge kosten en intensiteit van slaaponderzoek. "Gebruik van MRI en EEG is duur… Efficiënter slaaponderzoek is daarom alleen al vanwege de kosten super belangrijk."
Bron: Nemokennislink
