De transitie naar een circulaire economie in Nederland stokt. Hoewel de ambitie op papier groot is, een volledig circulaire economie in 2050, blijkt de praktijk weerbarstig. Uit het nieuwe whitepaper 'Tempo maken voor een circulaire toekomst' van de Stec Groep en Innovatiespotter blijkt dat slechts 9,3% van de Nederlandse bedrijven met meer dan één werknemer daadwerkelijk circulair onderneemt. Een van de grootste barrières? Een nijpend tekort aan fysieke ruimte op bedrijventerreinen.
© Romolo Tavani | Dreamstime.com | Dreamstime
Voor de B2B-interieursector, waar concepten als refurbishing, remanufacturing en hoogwaardige recycling (de zogenoemde R-ladder) steeds belangrijker worden, zijn de conclusies van Stec Groep cruciaal. Circulaire activiteiten vragen namelijk om andere type locaties dan traditionele handel of productie.
De R-ladder in de praktijk
Het onderzoek deelt circulaire strategieën op in drie hoofdgroepen:
- Verkleinen: Minder materiaalgebruik (Rethink, Reduce).
- Vertragen: Verlengen van de levensduur (Reuse, Repair, Refurbish).
- Sluiten: Terugwinnen van grondstoffen (Recycle, Recover).
Juist de strategieën 'Vertragen' en 'Sluiten' – denk aan het herstofferen van kantoormeubilair of het recyclen van tapijt tot nieuwe garens – hebben veel (milieu)ruimte nodig voor opslag, demontage en verwerking.
Bedrijventerreinen onder druk
Uit de data blijkt dat circulaire bedrijven zich overwegend op bedrijventerreinen vestigen (zie figuur). Echter, deze locaties staan onder zware druk door de concurrentie met woningbouw en energie-infrastructuur. Stec Groep stelt dat er 6 tot 15% meer ruimte op bedrijventerreinen nodig is om de circulaire doelen van 2030 te halen.
"Binnenstedelijke bedrijfsruimte verdwijnt te vaak voor woningbouw, terwijl dit juist de plekken zijn waar circulaire 'makers' en reparateurs moeten zitten om de keten kort te houden," aldus de onderzoekers.
Noordoost-Nederland loopt voorop
Opvallend is dat de provincies in Noordoost-Nederland (Friesland, Groningen, Drenthe) een hoger aandeel circulaire bedrijven hebben. Dit komt mede door sterke regionale ecosystemen en innovatieclusters. In absolute aantallen blijven de Randstad-provincies en Noord-Brabant dominant, maar de relatieve dichtheid in het noorden laat zien dat actieve regionale sturing loont.
5 adviezen voor versnelling
Om de 'muurvaste' markt vlot te trekken en de 2030-doelen (halvering primair grondstoffengebruik) in zicht te houden, doet Stec Groep vijf dwingende aanbevelingen:
- Lobby voor rijkssubsidie: Er is behoefte aan een 'SDE-achtige' regeling voor circulaire projecten om de onrendabele top (veroorzaakt door goedkope nieuwe grondstoffen) te overbruggen.
- Bescherm bedrijfsruimte: Stop de ongebreidelde transformatie van bedrijventerreinen naar woonwijken.
- Strategische autonomie: Koppel circulariteit aan economische weerbaarheid. Hoe minder we importeren, hoe sterker we staan.
- Grip op data: Overheden moeten scherper in beeld krijgen welke circulaire functies ontbreken in hun regio.
- Prioriteer lokale initiatieven: Geef circulaire bedrijven voorrang bij gronduitgifte en vergunningsprocedures.
De interieurprofessional als 'pionier'
Het rapport benadrukt dat veel circulaire bedrijven al jaren bestaan (80% ouder dan 10 jaar) en zichzelf opnieuw uitvinden. In de interieurwereld zien we dit terug bij gevestigde fabrikanten die hun businessmodel verschuiven van verkoop naar 'as-a-service' of terugnamegaranties. Het succes van deze transitie hangt echter af van de vraag of de overheid de nodige fysieke en financiële ruimte biedt om deze operaties op te schalen.
