Een iconisch stukje Nederlandse keukengeschiedenis dreigt onder de mokerhamer te verdwijnen. In de Amsterdamse Anslijnflat staat een vrijwel onaangetast exemplaar van de originele Bruynzeel-projectkeuken uit de vroege jaren zestig. Beleidsmaker Lodewijk Berkhout is een zoektocht gestart om dit erfgoed te behoeden voor de sloop nu het betreffende appartement van eigenaar wisselt.
© Lodewijk Berkhout
"Begin jaren zestig werden alle appartementen in deze flat voorzien van deze keukens," vertelt Berkhout. "Inmiddels zijn bijna alle exemplaren al twee of drie keer vervangen. Dit is een van de laatste originelen." De post op LinkedIn ontketende een storm aan reacties van zowel nostalgici als erfgoedprofessionals, wat de actuele discussie over de waarde van naoorlogse woningbouwinterieurs onderstreept.
Piet Zwart-design als inspiratie
Hoewel Bruynzeel tegenwoordig nog steeds een vergelijkbaar model voert (gebaseerd op het legendarische ontwerp van Piet Zwart), gaat het hier om het authentieke werkpaard uit de wederopbouwperiode. De keuken kenmerkt zich door praktische details die destijds revolutionair waren: uitschuifbare snijplanken, een specifiek raster van opbergvakken en de iconische glazen voorraadbakjes.
In de sector wordt dit ontwerp vaak geliefd én verafschuwd. Critici wijzen op de krappe afmetingen, terwijl liefhebbers het vakmanschap en de doordachte ergonomie roemen. "Het is een elegant ontwerp dat inmiddels de status van kunstobject nadert," aldus een van de reageerders op het bericht.
Museale interesse en circulariteit
De oproep heeft inmiddels de aandacht getrokken van diverse instellingen. Onder andere het Van Eesteren Museum, het Zaans Museum en het Nederlands Openluchtmuseum zijn getipt of hebben de casus intern in beraad. Ook vanuit de markt is er interesse; diverse particulieren en ondernemers in de vintage-sector hebben zich gemeld om de keuken — inclusief de kenmerkende blauwe tegeltjes — behoedzaam te demonteren en een tweede leven te geven.
Marktwaarde van vintage keukens
Dat er een serieuze markt is voor dit type erfgoed, blijkt uit de reactie van circulair houtmaker Rik Ruigrok. Hij wijst op een recent voorbeeld waarbij een originele Piet Zwart-keuken in goede staat voor € 5.500,- van eigenaar wisselde. Voor de keukenretail is dit een interessant signaal: de levensduur van deze producten ("made-to-last") staat in schril contrast met de huidige vervangingsmarkt, waar keukens soms al na 15 jaar als 'afgeschreven' worden beschouwd.
Let op: Asbestrisico
Tussen de lofuitingen door klinkt er ook een belangrijke waarschuwing voor de vakhandel en demontagebedrijven. Bouwkundig ingenieurs wijzen erop dat keukenbladen uit deze specifieke periode asbesthoudend kunnen zijn. Bij een eventuele reddingsoperatie is een zorgvuldige inventarisatie dus noodzakelijk voordat de keuken een nieuwe bestemming krijgt.
