Veel mensen ervaren slecht slapen wanneer ze op een nieuwe plek verblijven, zoals een hotel of logeeradres. Dit fenomeen, vaak 'vakantieslapeloosheid' genoemd, heeft een duidelijke neurologische verklaring.
© Primaveraar | Dreamstime
Het is bekend als het first night effect: tijdens de eerste nacht op een onbekende locatie blijft een deel van je brein extra alert, bijna als een waakzaam beveiligingssysteem. Volgens neurowetenschapper Cyriel Pennartz is dit een functionele reactie: "Een nieuwe plek brengt onzekerheid met zich mee. Het is nuttig dat het brein alert blijft om mogelijke risico's te detecteren."
Onderzoek bij muizen toont nu het mechanisme achter dit effect. In een nieuwe omgeving worden specifieke cellen in de amygdala actief en produceren het stofje neurotensine. Dit houdt de dieren wakker en alert. Wanneer deze cellen werden uitgeschakeld, vielen de muizen sneller in slaap; bij activatie bleven ze juist langer wakker.
Bij mensen is het systeem waarschijnlijk vergelijkbaar, hoewel nog niet volledig bewezen. Dichtbij verwante diersoorten, zoals apen, vertonen soortgelijke hersengebieden die alertheid in nieuwe situaties reguleren.
Slaapexperts benadrukken dat slapeloosheid op nieuwe plekken normaal is en geven praktische adviezen: vermijd cafeïne en intensieve prikkels in de avond, vertrouw niet op alcohol om sneller te slapen, en beperk de tijd in bed tot net iets langer dan je gebruikelijke slaapperiode. Zo 'perst' je brein de slaap samen en wordt de nacht efficiënter benut.
Bron: Metro Nieuws
