Het overleg over nieuwe arbeidsvoorwaarden is in 2025 op ongekende schaal vastgelopen. Bijna vier op de tien cao-onderhandelingen (39%) strandden voortijdig, waarbij werkgevers zich genoodzaakt zagen een eindbod neer te leggen. Dit blijkt uit de vandaag gepresenteerde jaarevaluatie van werkgeversvereniging AWVN. Voor sectoren met krappe marges, zoals delen van de woonindustrie en retail, zijn de zorgen groot: centrale looneisen negeren de bedrijfsmatige realiteit.
De evaluatie schetst een beeld van een gepolariseerd jaar. Waar de gemiddelde loonstijging in 2025 met 3,9% weliswaar lager uitviel dan in 2024 (5,3%), blijft het niveau historisch gezien zeer hoog. Volgens de AWVN komt de "echte onderhandeling" steeds vaker in het gedrang door de harde coördinatie van vakbonden op centrale looneisen.
© FNV
Geen oog voor sectorspecifieke problemen
Voor ondernemers in de interieursector en woonbranche is maatwerk cruciaal. Factoren als stikstofbeperkingen, netcongestie en de algemene afkoeling van de woningmarkt drukken de resultaten. De vakbonden (FNV zette in op 7%, CNV op 3,5 tot 6%) hanteerden echter strikte ondergrenzen. Voorstellen die onder deze percentages vielen, werden vaak direct als eindbod bestempeld, ongeacht of een bedrijf of branche de ruimte had voor dergelijke kostenverhogingen.
"Eindboden negeren de realiteit in bedrijven en zetten de arbeidsverhoudingen onder druk," stelt Jena de Wit, beleidsadviseur bij AWVN. Juist in een tijd waarin bedrijven moeten transformeren, is die goede verhouding tussen werkgever en werknemer essentieel.
Verplaatsing en reorganisatie
Het gebrek aan ruimte voor kwalitatieve afspraken heeft vergaande consequenties. De AWVN ziet in haar adviespraktijk een zorgwekkende trend: door de stapeling van kosten (loonkosten, administratieve lasten en energiekosten) overwegen bedrijven vaker om activiteiten naar het buitenland te verplaatsen of over te gaan tot reorganisaties.
Bovendien blijft door de eenzijdige focus op het loonstrookje de aandacht voor andere belangrijke thema's achter. Zaken als 'een leven lang ontwikkelen', duurzame inzetbaarheid en de integratie van AI in het productieproces zijn broodnodig voor de toekomstbestendigheid van de woonbranche, maar kwamen afgelopen jaar nauwelijks aan bod aan de onderhandelingstafel.
Focus op arbeidsproductiviteit
Om de forse loonstijgingen van de afgelopen jaren te kunnen blijven dragen, is er volgens de AWVN maar één structurele oplossing: het verhogen van de arbeidsproductiviteit. Dit vraagt om investeringen in technologische vernieuwing en scholing. De werkgeversvereniging roept vakbonden dan ook op om in het nieuwe cao-jaar meer ruimte te laten voor de financiële draagkracht van individuele sectoren. Alleen met toekomstbestendige afspraken kan de sector het werk met de beschikbare mensen gedaan krijgen en de internationale concurrentiepositie behouden.
Meer informatie:
AWVN
www.awvn.nl
