Na jaren waarin personeelstekorten het dominante thema waren, laat de arbeidsmarkt een ander beeld zien. De werkloosheid stijgt licht. Is dat een reden tot bezorgdheid, of juist een teken dat de economie weer in balans komt? De Nederlandsche Bank (DNB) heeft het uitgezocht.
De afgelopen jaren draaide de economie op volle toeren. Na de coronapandemie trok de vraag naar goederen en diensten sterk aan, terwijl het aanbod achterbleef. Bedrijven kampten massaal met personeelstekorten en vacatures bleven langdurig openstaan. Die situatie was uitzonderlijk – en uiteindelijk onhoudbaar.
© Martinmark | Dreamstime.com | Dreamstime
Inmiddels is het beeld aan het kantelen. Hoewel er nog steeds tekorten zijn, vooral in specifieke sectoren, loopt de werkloosheid volgens recente ramingen licht op: van circa 3,9 procent in 2025 naar 4,4 procent in 2027. Tegelijkertijd verschijnen er steeds vaker berichten over reorganisaties en ontslagen.
Hoe ernstig is die stijging?
Een zekere mate van werkloosheid hoort bij een gezonde economie. Mensen wisselen van baan, ronden een studie af of zitten tijdelijk zonder werk. Een werkloosheidsniveau tussen de 4 en 5 procent wordt door economen gezien als normaal.
De huidige stijging past binnen een aanpassingsproces waarbij vraag en aanbod op de arbeidsmarkt weer dichter bij elkaar komen. Dat betekent dat de extreme krapte afneemt en dat sommige bedrijven noodgedwongen moeten herstructureren. Economisch gezien is dat een teken van normalisering, al is het voor de betrokken werknemers vanzelfsprekend ingrijpend.
Wat betekent dit voor bedrijven en werknemers?
In een veranderende economie zullen sommige bedrijven krimpen of verdwijnen, terwijl andere juist groeien. Dat zorgt voor onzekerheid bij werknemers en ondernemers, maar het is ook onderdeel van economische dynamiek. Zolang mensen relatief snel nieuw werk kunnen vinden, blijft de schade beperkt.
Voor werkgevers betekent het dat de arbeidsmarkt iets minder gespannen wordt. Tegelijkertijd blijft het aantrekken en behouden van gekwalificeerd personeel een uitdaging, zeker in sectoren waar structurele tekorten bestaan.
Van extreme krapte naar meer balans
Sinds 2015 werd de Nederlandse arbeidsmarkt steeds krapper. Vanaf 2021 bereikte die spanning een hoogtepunt. In 2022 stonden er tegenover elke 100 werklozen maar liefst 142 vacatures. Dat was ongekend.
Die extreme situatie is inmiddels voorbij, maar dat betekent niet dat personeelstekorten zijn verdwenen.
Grote verschillen tussen sectoren
De krapte verschilt sterk per sector. Dat blijkt uit de vacaturegraad: het aantal openstaande vacatures per 1.000 banen. In het derde kwartaal van 2025 springt vooral de bouwsector eruit, met een vacaturegraad van 79. Daar staan nog altijd zo'n 29.500 vacatures open.
In het onderwijs is de vacaturegraad relatief laag, maar ook daar gaat het nog steeds om circa 9.000 onvervulde vacatures. De cijfers laten zien dat de arbeidsmarkt niet overal tegelijk afkoelt.
Moeten we ons zorgen maken?
Vanuit macro-economisch perspectief is het antwoord duidelijk: nee. De arbeidsmarkt beweegt zich richting een meer normale situatie, waarin niet elke sector structureel kampt met extreme tekorten.
Tegelijkertijd mag de impact op individuen niet worden onderschat. Voor werknemers die hun baan verliezen en ondernemers die hun bedrijf zien krimpen, blijft de realiteit hard. De uitdaging voor de komende jaren ligt in het begeleiden van die overgang: van overspanning naar evenwicht, zonder mensen onderweg te verliezen.
Meer informatie:
De Nederlandsche Bank
www.dnb.nl
